”Raudonosios armijos karininko užrašai” pagal S. Piaseckį, vaidina Edvard Keizik

Mono spektaklis „Raudonosios Armijos Karininko Užrašai” pagal S. Piasecki

Vaidina Edvardas Keizikas

Propagandos groteskas: išlaisvinimo kaina mono spektaklyje „Raudonosios armijos karininko užrašai“ pagal. S. Piaseckį.

„Raudonosios armijos karininko užrašai“ – tai spektaklis, kuris tarsi įmeta žiūrovą į sovietinės propagandos veikimo epicentrą. Pasakojimo ašis – dienoraštis, kurį rašo sovietinis karininkas Miška Zubovas. Jis – „didysis išlaisvintojas“, 1939-aisiais „grąžinęs laisvę“ Vilniui ir Lydai, tačiau kartu atnešęs badą, terorą ir baimę. Spektaklis siūlo ne tik pažvelgti į absurdišką sovietinės propagandos pasaulį, bet ir susimąstyti, kaip greitai žmogus gali tapti sistemos vergu.
Edvardo Keiziko įkūnytas Miška yra karikatūra, groteskiškai besididžiuojanti savimi ir bolševikų „pasiekimais“. Jis naiviai garbina Stalino išmintį, entuziastingai žavisi Raudonosios armijos „didvyriškumu“, o netgi trumpai susižavi socialistinio „brolio“ Hitlerio strategijomis – tol, kol istorijos eiga jų nesupliekia į priešingas barikadų puses. Šis personažas tampa gyvu propagandos veidu, kuriame asmeninė sąmonė pradingsta po didžiosios sistemos šūkių lavina.
Sławomiras Gaudynas preciziškai perteikia Piaseckio įžvalgas, kaip propaganda griauna žmogiškąją esmę. Jo tekstai – ne tik apie sovietinius laikus, bet ir apie universalius mechanizmus, kuriais naudojasi kiekviena totalitarinė sistema. Šis pasaulis, kur valstybė yra aukščiau už žmogų, kur mąstymas tampa nusikaltimu, o melas – šventa tiesa, yra ne tokia jau ir tolimos praeities dalis.
Spektaklio humoras – kandus ir karčiai tragikomiškas. Miškos „laisvė“ ir „progresas“ – tai griuvėsiai, pavergti žmonės ir nepasitikėjimu persmelktas gyvenimas. Jo pasakojimas groteskiškai atskleidžia, kaip propaganda iškraipo tikrovę: jei faktai neatitinka šūkių, faktai tiesiog perrašomi. Ši satyra primena, kad ideologijos, kurios teigia kovojančios už žmonių gerovę, neretai siekia vieno tikslo – paversti žmogų įrankiu.
Ir vis dėlto, žiūrint į šią groteskišką praeitį, juoktis nelengva. Šimtametė kova tarp žmogaus teisės į laisvę ir orumą bei totalitarinės sistemos, siekiančios pavergti, vis dar tęsiasi. Ir kartais kyla klausimas: kiek mes patys prisitaikėme prie sistemos, manydami, kad tai yra natūralu?

Režisierius: Sławomir Gaudyn
Šviesos ir garsas: Krzysztof Tankielun
Meno vadovė: Lilija Keizik
Pareigūnas M. Zubow: Edward Keizik
Dunia:
Pareigūnas NKWD: Grzegorz Jakowicz

Trukmė: 80 min.

“Zapiski Oficera Armii Czerwonej” wg S. Piaseckiego

Monodram Edwarda Kiejzika

“…Ech . . . noc była czarna jak sumienie faszysty, jak zamiary polskiego pana, jak polityka angielskiego ministra. Zaskoczyliśmy nieprzyjaciela całkowicie. 
Ja szedłem pierwszy z pistoletem w pogotowiu, za mną bojcy. Na granicy nie spotkaliśmy nikogo. Przyszliśmy ku polskiej strażnicy, otoczyliśmy ją wzorowo i wchodzimy do środka. Prawie wszyscy tam spali. Zabraliśmy broń ze stojaków i wyłączyli telefon. Patrzę na ich dowódcę: chudy, zupełnie chudy pan. Może nawet z robotników wygrzebał się swych braci sprzedając?
Ech .. .Dunia … Dunia… żeby ty widziała, jak dumnie i śmiało kroczyłem na czele całej armii czerwonej, jak obrońca proletariatu i jego wybawiciel. Ale ty nie wiesz tego, że żebyś ty mogła spokojnie, radośnie i w dobrobycie żyć i pracować, ja szedłem prosto w krwawą paszczę burżuazyjnego zwierza. Lecz jestem z tego tylko dumny. Rozumiem ze przyniosłem dla moich uciemiężonych braci i sióstr, światło nieznanej im wolności i naszą wielką, jedyną na świecie, prawdziwą kulturę, sowiecką.
Niech się przekonają ze bez panów i kapitalistów staną się wolnymi i szczęśliwymi ludźmi, niech odetchną wolnością! Niech zobaczą nasze osiągnięcia! Niech zrozumieją ze tylko Rosja, wielka matka ludów uciemiężonych, może wybawić ludzkość od głodu, niewoli i wyzysku! “

“Zapiski oficera Armii Czerwonej” to spektakl, który jest przede wszystkim psychologicznym rysem typowego przedstawiciela mentalności sowieckiej w czasach stalinowskich, który nie potrafi zdobyć się na samodzielne myślenie, o zachowaniu zmechanizowanym i opartym na strachu, posłuszeństwie, ideologii bolszewickiej oraz nienawiści do wyimaginowanych “burżuazyjnych” wrogów. Jest spektaklem ukazującym tragiczna historię Polski, Wilna na początku II Wojny Światowej, jak również tragędię obywateli – oficerów ZSRR opętanych przez propagandę sowiecką.

Reżyseria i adaptacja: Sławomir Gaudyn
Światła i dźwięk: Krzysztof Tankielun
Kierownik Artystyczny: Lila Kiejzik
Oficer M. Zubow: Edward Kiejzik
Dunia:
Oficer NKWD: Grzegorz Jakowicz/Marek Pszczołowski

Czas trawania 80 min.